Mihaly Csikszentmihalyi: van vluchteling tot een bekende wetenschapper

Mihaly Csikszentmihalyi is vooral bekend als de schrijver van het boek ‘Flow, psychologie van de optimale ervaring’. Bij velen bekend. Een kleiner deel daarvan, kan zijn naam correct uitspreken en een nog kleiner deel kent de achtergrond van Mihaly. Een bijzondere man met een bijzondere achtergrond.

Mihaly is geboren in Hongarije en heeft als tiener de Tweede Wereldoorlog van dichtbij meegemaakt. Hongarije was in die tijd het strijdtoneel van vele troepen en gevechten. Mihaly was daardoor zijn leven niet veilig. Redenen temeer om samen met zijn moeder, twee broers en familie het land te ontvluchten. In 1944 stapten zij op de trein naar Venetië, waar zijn vader als diplomaat werkte. De gruweldaden van Nazi-Duitsland zijn hem niet in de koude kleren gaan zitten. Door alles wat hij toen zag en mee heeft gemaakt was hij beducht voor volgzaamheid en op zoek naar betrokkenheid. Dit was de reden dat hij stopte met de middelbare school en vanaf toen vele bijbaantjes in West-Europa heeft gehad. Tegen die tijd stuitte hij op een lezing van Carl Jung en hij kreeg het idee dat hij hier wél de antwoorden in kon vinden die hij zocht. Met hernieuwde hoop vertrok hij vervolgens op 22-jarige leeftijd naar Amerika om de studie psychologie te gaan volgen.

Tijdens de studie formuleerde hij zijn eigen visie en wilde niet de gebaande wegen volgen, gedrag reduceren tot een respons of stimulus (Sigmeund Freud en anderen), maar hij wilde onderzoek doen naar de positieve, innovatieve, creatieve benadering van het leven. Vanuit deze visie begon hij onderzoek te doen naar de momenten wanneer de testpersonen zich opperbest voelden. In één van zijn onderzoeken werden de testpersonen op acht willekeurige momenten van de dag opgepiept en moesten zij rapporteren wat zij op dat moment aan het doen waren en hoe zij zich voelden. Mihaly kwam er al snel achter dat de testpersonen niet alleen tijdens hobby’s een bepaalde zijnstoestand bereikten, maar ook vaak tijdens het werk.

Mihaly heeft deze zijnstoestand flow genoemd. Bij flow bestaat er een perfecte relatie tussen wat iemand moet doen en wat hij/zij kan doen. De activiteit is net iets boven iemands huidige kunnen, waardoor lichaam en geest een zodanige inspanning moeten leveren dat die inspanning zelf de heerlijkste beloning is. Dat evenwicht resulteert in een geconcentreerdheid en voldoening waar andere, meer alledaagse ervaringen bij lange na niet aan kunnen tippen. Als mensen flow ervaren, leven zij zo diep in het moment en voelen zij zich volledig meester over de situatie, dat hun besef van tijd, plaats en zelf van het ik wegsmelt. Ze zijn op dat moment volledig autonoom.

Mihaly is momenteel één van de bekendste onderzoekers in zijn vakgebied en wordt zelfs voor het World Economic Forum uitgenodigd. Een bijzonder levenspad van een bijzondere man. Dankzij het werk van Mihaly weten we de zijnstoestand nu een naam te geven en zijn we ons er ook bewust van geworden dat je zelf kan zorgen dat je in de flow komt.